De digitale lening: een steeds belangrijker segment op de particuliere schuldenmarkt

De digitale lening: een steeds belangrijker segment op de particuliere schuldenmarkt

De particuliere schuldenmarkt kent een ongeziene groei. Onder de digitale kredietspelers bieden fondsen of Lending platformen, zijnde spelers die geen bank zijn, hun investeerders verschillende voorstellen voor schuldfinanciering aan. Deze “digitale” investeerders spelen een groeiende rol op de particuliere schuldenmarkt door via platformen krediet te verstrekken aan ondernemingen of aan consumenten, in ruil voor aantrekkelijke rendementen. Deze particuliere of professionele schuldinvesteerders kunnen zeer gediversifieerde leenportfolio’s opbouwen - aangezien er talloze subsegmenten bestaan binnen deze activaklasse - om hun globaal rendement te optimaliseren.

Eind 2021 een recordbedrag van 350 miljard dollar onder beheer in Europa

De afgelopen tien jaar is de particuliere schuld sterk toegenomen. Dat blijkt uit de omvang van de activa die worden beheerd door grote particuliere spelers, doorgaans gesteund door institutionele beleggers. Deze laatsten waarderen het rendement van deze activaklasse en de rijke diversiteit ervan.

De lage rentevoeten van de afgelopen jaren heeft de aantrekkelijkheid van particuliere schulden vergroot. Uit gegevens van Preqin blijkt dat de particuliere schuldfondsen onder beheer in Europa (inclusief het VK) in 2021 350 miljard dollar bereikten, een verdrievoudiging ten opzichte van 2014 (115 miljard dollar). 40% zou volgens Crosslend bestaan uit directe leningen, d.w.z. van leenplatformen.

Terugblik op het ontstaan van het succes

Na de financiële crisis van 2008 werden banken gedwongen hun schuldenlast te verminderen om te voldoen aan de nieuwe vereisten van de Bazel 3-regels inzake kredietrisico en solvabiliteit. 

Deze nieuwe regelgeving dwong de banken keuzes te maken. Zij hebben soms de voorkeur gegeven aan grotere leningen vanwege de onderliggende kosten, ten koste van kleinere spelers, de kmo's. Uit een analyse van Accenture blijkt dat met name het kmo-segment op bijna alle winstgevendheidsindices van banken ondermaats presteert.

Leningnemers zochten vervolgens naar alternatieve financiering. De vraag naar financiering is toegenomen ten gunste van particuliere schulden. Deze kredietnemers wendden zich uiteraard tot spelers als private schuldfondsen, maar ook tot nieuwkomers in deze sector: fintechs. De opkomst van lending-platformen valt samen met de verminderde capaciteit van banken om het kmo-segment te bedienen.

De groei van de particuliere schuldmarkt is niet alleen het gevolg van een gedwongen terugtrekking van banken als gevolg van regelgeving. De groei kwam er ook omdat beleggers deze markt aantrekkelijk vinden. De rijke en gevarieerde basis van de particuliere schuld, zowel qua structurering als qua soorten leningen, is een van de redenen voor de toenemende populariteit ervan. Particuliere schuld wordt niet langer gezien als een onderdeel van de totale portefeuille, maar kan een specifieke volledige portefeuille zijn met zeer gediversifieerde posities. 

De lending-platformen

Leenplatformen die opgericht werden na 2008 zijn particuliere schuldspelers die voornamelijk bedrijven of particulieren in contact brengen met leners. 

De platformen bieden flexibiliteit: zij structureren de schuld in functie van de behoeften van de kredietnemer. Deze schuld wordt meestal gebruikt voor de financiering van werkkapitaal, handels- en distributiefinanciering, factoring, gewaarborgde leningen en vastgoed. Er zijn naar schatting 700 lending-platformen actief in Europa.

Voor kredietnemers vormt dit nieuwe type schuld, dat via deze platformen toegankelijk is, een flexibel, snel en responsief alternatief. De vereenvoudigde toegang tot krediet spreekt aan. De vereenvoudiging en automatisering van de processen van de platformen bespaart niet alleen tijd, maar in sommige gevallen ook kosten voor de kredietnemer. Dankzij de tijd die uitgespaard wordt, kan hij ook zijn winstgevendheid verbeteren.

In tegenstelling tot banken of traditionele financieringsmaatschappijen zijn Lending-platformen doorgaans afhankelijk van externe investeerders om hun leningen te financieren, of dat nu individuele investeerders of professionals zijn. Zij hebben dus de mogelijkheid om investeerders rechtstreeks in contact te brengen met hun lenende klanten.

Als gevolg daarvan delen de platformen en hun community van investeerders zichzelf nu een belangrijke rol toe in de duurzaamheid en groei van veel kmo's die anders moeilijk toegang tot krediet zouden hebben. Zo heeft Funding Circle, een van de grootste spelers in Lending, al meer dan 18,4 miljard dollar aan leningen verstrekt aan kmo's; Creditshelf heeft voor bijna 450 miljoen euro aan leningen verstrekt aan de Duitse Mittelstand. Fellow Bank, een Finse speler, heeft 1 miljard euro krediet verleend aan kmo's. Look&Fin, de Belgische leider in Lending, heeft bijna 200 miljoen euro aan leningen aan kmo's verstrekt.

Steeds meer erkenning

Aanvankelijk werden Lending-platformen gezien als een rage in het schuldenlandschap. Vandaag is dit type krediet een integraal onderdeel van de markt geworden. 

Hoewel de Lending-platformen verschillende bedrijfsmodellen hebben (leningen tussen particulieren, leningen aan bedrijven, focus op de vastgoedsector enz), werd het professionalisme van deze spelers snel erkend door de autoriteiten. Vervolgens werden nationale goedkeuringen verleend onder bepaalde, voor elk land specifieke voorwaarden om deze markt te reguleren. 

De spelers zijn voortaan door de Staten erkend vanwege hun economisch nut. Sommige Europese landen hebben sinds het begin van de coronacrisis een beroep gedaan op digitale kredietverstrekkers om deel te nemen aan de verdeling van herstelsteun, zoals het geval was in Frankrijk met de PGE-regeling of in België met de regionale initiatieven die via de platformen werden aangeboden.

Ten slotte moet de inwerkingtreding eind 2022 van de Europese verordening inzake Europese aanbieders van participatieve financieringsdiensten (goedkeuring van het PSPF) een geharmoniseerd regelgevingskader creëren voor alle in de EU gevestigde Lending-platformen. De Europese markt zal dus openstaan voor al deze spelers en zou moeten bijdragen tot de verdere diversificatie van de portefeuilles van beleggers in deze activaklasse.

Wat zijn de toekomstige uitdagingen?

Het economische landschap is veranderd. Gezien de stijgende inflatie kiezen beleggers voor een meer doordachte benadering conform de context. Zij zullen hun investeringen baseren op specifieke criteria, zoals variabele versus vaste rente, lening met aflossing van het kapitaal versus bullet-lening of de lengte van de lock-in-periode.

Tegelijkertijd neemt ook de behoefte aan kapitaal toe, wat bijdraagt tot de ontwikkeling van de sector van de Lending-platformen. De particuliere kredietverlening, die aanvankelijk op kmo's was gericht, financiert steeds meer volwassen spelers zoals middelgrote en beursgenoteerde ondernemingen, die gemakkelijker toegang hebben tot financiering, maar die ook worden aangetrokken door de eenvoudige en snelle processen die fintechs op de kredietmarkt bieden.

Om het hoofd te kunnen bieden aan steeds grotere kredietnemers evolueren de kredietverstrekkers ook regelmatig hun modellen en blijven ze blijk geven van wendbaarheid. Hun oorspronkelijke investeerders, vaak particulieren, worden aangevuld of vervangen door fondsen van institutionele of professionele investeerders om snel grote tickets te kunnen financieren.

Digitaal lenen, een activaklasse zonder marktcorrelatie

Volgens een door Crosslend uitgevoerde analyse van de monitoring van een portefeuille van Europese kmo-leningen over de periode 2015-2021 toont de prestatie van de kmo's geen correlatie ten opzichte van de andere 4 vergeleken activaklassen.

De correlatie van de portefeuille kmo-leningen met deze activa in onderstaande grafiek was bijna nul, hoewel moet worden opgemerkt dat de kmo-lening een illiquide actief is, in tegenstelling tot de andere waargenomen beleggingen.

Look&Fin, al sinds 2012 een speler in particuliere schulden

De afgelopen 10 jaar heeft Look&Fin particuliere schulden gedemocratiseerd door ze voor iedereen toegankelijk te maken via haar digitale platform. Met een Europese aanpak, nog voordat de markt in Europa werd opengesteld, biedt het platform investeringsmogelijkheden in uiteenlopende sectoren, landen, spelers en behoeften, waardoor individuele en professionele kredietverstrekkers binnen één activaklasse een sterk gediversifieerde kredietportefeuille kunnen opbouwen. Bijna 200 miljoen aan particuliere schuld werd aldus opgehaald. De opening van de Europese markt zal het platform in staat stellen zijn actie voort te zetten, terwijl het daarbij reeds een voorsprong en knowhow heeft in verschillende Europese landen, en aldus zijn investeerders de voortzetting van de diversificatie van hun kredietportefeuille kan bieden.