Hoe kunnen banken blijven innoveren?

Hoe kunnen banken blijven innoveren?

Economische onzekerheden met handelsspanningen op de achtergrond, aanhoudend lage rentevoeten, toegenomen regelgeving, technologische veranderingen, nieuwe concurrentie zoals platformen voor crowdlending en vastgoedcrowdfunding... De financiële sector staat al zo’n vijftien jaar voor heel wat ongeziene uitdagingen, vooral in Europa. De bankier van oudsher bestaat niet meer, maar wat is de toekomst van de banksector?

• Het leitmotiv: kostenbesparing
• Een andere oplossing: nieuwe producten lanceren
• Open banking, een nieuwe dreiging voor de banken?

Het leitmotiv: kostenbesparing

Banken leven van het verschil ("de spread") tussen de rentetarieven op de lange termijn (voornamelijk de rente op hypotheekleningen) en de korte termijn (rente op spaarrekeningen). Tot een paar jaar geleden was de langetermijnrente hoger dan die op de korte termijn, maar dit verschil is intussen verdwenen als sneeuw voor de zon. De tarieven zouden bovendien de komende jaren niet meteen opnieuw gaan stijgen. De banken zien hun inkomsten dan ook in rook opgaan. Als reactie daarop stellen ze alles in het werk om hun beheerskosten te verlagen, te herstructureren, te digitaliseren en hun tarieven en volumes via overnames te verhogen.

Een andere oplossing: nieuwe producten lanceren

De rentetarieven bieden niet langer voldoende marge om een genoeg winst te genereren. Over de tarieven en commissies rijst een relevante vraag op: hoe kan een dienst gefactureerd blijven worden die geen toegevoegde waarde meer vormt voor de consument? Maar het is ook niet allemaal negatief voor de grote schatkistbewaarders. Volgens Mathias Dewatripont, professor aan de Solvay Business School, "zijn de Belgische banken winstgevender dan hun Duitse tegenhangers. KBC is bijvoorbeeld een van de meest winstgevende banken van het continent en is meer waard op de beurs dan Deutsche Bank". Hij benadrukt ook dat "hypotheken altijd inkomsten opbrengen, anders zouden particuliere banken er gewoon geen meer verstrekken." Hypothecaire leningen zijn ook een instapproduct waarmee banken klanten op de lange termijn kunnen binden en andere producten aan hen kunnen verkopen. Desondanks zegt Etienne de Callataÿ, econoom en bestuurder van de investeringsmaatschappij Orcadia, dat "we over het algemeen kunnen zeggen dat de traditionele activiteit van de banken teruggeschroefd wordt. De crisis heeft ervoor gezorgd dat de bankbemiddeling is afgenomen."

Naar aanleiding van deze trend zijn bepaalde banken de weg van de verzekeringsproducten ingeslagen. Andere banken hebben zelfs besloten om te gaan investeren in sectoren die volledig losstaan van finance. Dat is bijvoorbeeld allang de strategie van CM11, de belangrijkste entiteit van de Franse groep Crédit Mutuel, die verzekerings- en voorzorgsproducten aanbiedt en sinds 2018 ook forfaits voor mobiele telefonie. Crédit Mutuel CM11 heeft deze diversificatie bovendien versterkt met de lancering van Moov. Dit product biedt een oplossing om elektrische fietsen te huren met een aankoopoptie, een financieringsoplossing over 36 maanden, een optionele verzekering, een onderhoudsservice en bijstand.

In België zijn dit soort initiatieven eerder bescheiden. Belfius biedt bijvoorbeeld de mogelijkheid aan om kleine aankopen rechtstreeks via de mobiele app uit te voeren. Zo kunnen klanten nu hun buskaartje betalen of tanken met de bankinterface. Beobank biedt op haar beurt Beobank Home Secure aan, een connected alarmsysteem voor woningen. Het volledige abonnement omvat de terbeschikkingstelling en het onderhoud van het alarmsysteem evenals een bewakingsservice op afstand gedurende 24 uur per dag.

Hoewel banken hun dienstenaanbod uitgebreid hebben, is hun kernactiviteit uiteindelijk niet beduidend veranderd, met enkele uitzonderingen zoals de bescherming (sparen en verzekeren) en financiële adviesverstrekking aan klanten. En toch hebben banken een troef in handen die goud waard is: de gegevens van hun klanten. Ze kennen onze inkomsten en weten wat we kopen. Een laatste punt waarmee ze kunnen concurreren met de GAFAM-bedrijven... die zich ook aan het richten zijn op de financiële diensten (Libra, Apple en Google Pay, enz.).

Open banking, een nieuwe dreiging voor de banken?

Open banking wordt aangekondigd als de oerknal van de Europese banksector en zou ingevoerd moeten worden op 14 september, maar zal worden uitgesteld in heel wat Europese landen. Deze evolutie werd in gang gezet door de Europese PSD2-richtlijn en dwingt Europese banken om hun klantgegevens beschikbaar te stellen voor niet-bancaire spelers met behulp van API's (application program interfaces). Zij kunnen op die manier nieuwe diensten creëren voor de klanten van de banken. De bank van morgen zal open moeten zijn, een aanbod van digitale tools en oplossingen moeten aanbieden en gegevens, transacties en algoritmen moeten delen met partners, waaronder de fintechs, om hun aanbod te diversifiëren.